NIFC LOGO
NIFC LOGO
Franciszek Mirecki
1791–1862
BIOGRAM

Franciszek Mirecki został ochrzczony 31 marca 1791 roku w Krakowie, zmarł tamże 29 maja 1862 roku. Polski kompozytor, dyrygent, pedagog. Syn Franciszka Mireckiego, organisty w krakowskim kościele Najświętszej Marii Panny, i Teresy Gorączkiewicz z rodziny tamtejszych muzyków. Naukę gry na fortepianie rozpoczął u ojca w wieku 4 lat. W roku 1800 wystąpił publicznie w Krakowie jako pianista. W 1806 był dyskancistą w chórze kościelnym u Najświętszej Marii Panny. W latach 1810–14 studiował na wydziale filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, uczył również języka francuskiego i greki w gimnazjum św. Anny. W 1814 roku wyjechał do Wiednia, gdzie był bibliotekarzem i sekretarzem hrabiego Ossolińskiego; współpracował też z Adamem Tomaszem Chłędowskim, dostarczając mu materiały do historii literatury polskiej. W Wiedniu podjął naukę kompozycji i gry na fortepianie u Johanna Nepomuka Hummla; w zakresie kompozycji zasięgał też rad Ignaza Moschelesa, Antonia Salieriego, Johanna Petera Pixisa. Bywał na wielu koncertach, poznał utwory m.in. Ludwika van Beethovena, Carla Czernego, Muzia Clementiego oraz liczne opery włoskie (Domenica Cimarosy, Giovanniego Paisiella, Gioacchina Rossiniego, Gaetana Donizettiego). W kwietniu 1816 roku Franciszek Mirecki spotkał się z mieszkającym wówczas u Ossolińskiego Beethovenem, który zaprosił go, chcąc uzyskać od Mireckiego oryginalne polskie pieśni ludowe do opracowywanego zbioru 23 pieśni różnych narodów (WoO 158); Mirecki przekazał 2 pieśni (Oj, upiłem się w karczmie i Poszła baba po popiół) wraz z informacją o manierze wykonawczej kapel polskich (list Mireckiego do Ambrożego Grabowskiego z 16 kwietnia 1816 roku). Latem 1816 roku Mirecki przebywał z Ossolińskim m.in. w Leżajsku, we Lwowie i w Przemyślu. 28 listopada tegoż roku stracił pracę z powodu planowanego przeniesienia biblioteki Ossolińskiego do Lwowa. Na początku 1817 wyjechał do Wenecji, gdzie przez 11 miesięcy uczył się instrumentacji, poznawał włoską operę i udzielał lekcji gry na fortepianie; pod koniec tego roku krótko przebywał w Mediolanie. Zaprzyjaźnił się tam z Giovannim Ricordim, swym późniejszym wydawcą. 

Na przełomie 1817 i 1818 wyjechał do Paryża, gdzie z inspiracji Ricordiego wydawca paryski Carli powierzył mu opracowanie 50 psalmów Marcella, duetów wokalnych Durantego i madrygałów Clariego. Opracowania te przyniosły Mireckiemu europejski rozgłos i materialną stabilizację. Nie byłoby to jednak możliwe bez pomocy Luigiego Cherubiniego, który patronował tej pracy i pokierował dalszą edukacją kompozytorską Mireckiego. O pobycie kompozytora w Paryżu niewiele jest informacji; z listów do Ambrożego Grabowskiego wynika, że nosił się z zamiarem powrotu do kraju. Zachęcony przez Adama Czartoryskiego skomponował w Paryżu 3 opery: CyganiePułaski (wg niepotwierdzonych danych wystawione w Paryżu) i Piast, której wystawienie planowano w 1822 roku w Teatrze Wielkim w Warszawie. 

Na zaproszenie Ricordiego wrócił w listopadzie 1822 roku do Mediolanu, gdzie napisał m.in. 4 włoskie balety, z których Essex cieszył się największym powodzeniem. Następnie Mirecki objął stanowisko dyrektora orkiestry teatralnej w Genui i skomponował dla tej sceny operę Evandro in Pergamo (1824) – odniosła ona ogromny sukces (26 przedstawień), toteż kompozytor został zaproszony do teatrów Rzymu i Neapolu, gdzie zaprezentował 2 balety napisane dla sceny mediolańskiej. Odwiedził też Florencję (wspierany przez Michała Kleofasa Ogińskiego) i Turyn. W roku 1825 wydał u Ricordiego traktat o instrumentacji, przychylnie przyjęty przez krytykę. Ugruntował on we Włoszech pozycję Franciszka Mireckiego jako znawcy rzemiosła orkiestrowego, zwłaszcza w dziedzinie instrumentów dętych. W lipcu 1825 podpisał roczny kontrakt na stanowisko dyrektora Opery Włoskiej w Lizbonie. Tam powstało I due forzati, najlepsza poza Evandrem opera włoska Mireckiego, stamtąd przesyłał korespondencję do „Rozmaitości Warszawskich” i „Kuriera Warszawskiego”. Zmuszony do wyjazdu przerwał pracę nad operą Adriano in Siria i dotarł przez Anglię, Francję i Niemcy (w Dreźnie poznał Karola Lipińskiego) do Genui, gdzie w roku 1826 ponownie objął dyrekcję orkiestry teatralnej i był nauczycielem śpiewu. W kwietniu 1831 roku spotkał się z przejeżdżającym przez Genuę Adamem Mickiewiczem; powstał wówczas projekt wspólnej opery Legionista, który nie został jednak zrealizowany. Owładnięty pragnieniem powrotu do kraju Franciszek Mirecki wysyłał w tej sprawie oferty różnym polskim instytucjom i osobom; jedynie od Aleksandra Fredry otrzymał w 1836 roku szkic libretta do opery Rajmund mnich; projektowane wystawienie we Lwowie nie doszło do skutku. Prawdopodobnie w lipcu 1838 roku Mirecki złożył Senatowi Wolnego Miasta Krakowa propozycję utworzenia szkoły śpiewu dramatycznego; przeniósłszy się do Krakowa, otworzył ją 22 grudnia 1838 roku w swym mieszkaniu na Piasku nr 95, wobec braku subwencji miasta – przy wsparciu bogatszych obywateli. Wysoki poziom szkoły dokumentowany corocznymi popisami uczniów (pierwszy miał miejsce 8 grudnia1839 roku) z trudnym, zwykle włoskim repertuarem operowym, solowym i chóralnym, a także pozyskanie przez kompozytora funduszy Towarzystwa Przyjaciół Muzyki i Bursy Muzycznej przy kolegiacie św. Anny, pozwoliły przekształcić w 1841 roku placówkę w Szkołę i Bursę Muzyczną, a następnie przyłączyć ją jako jeden z działów do krakowskiego Instytutu Technicznego. Franciszek Mirecki do końca życia kierował wydziałem śpiewu dramatycznego i kościelnego w tej szkole, przyczyniając się wydatnie do rozwoju kultury muzycznej Krakowa w latach 1840–60. Podejmował też nieustanne próby stworzenia w Krakowie polskiego teatru operowego; dokonał tego w 1844 roku za dyrekcji Hilarego Meciszewskiego, po którego ustąpieniu w 1845 roku sprawował jeszcze kierownictwo artystyczne opery do jej upadku po listopadzie 1846 roku. W latach 1841–44 powstały opery Cornelio Bentivoglio do libretta włoskiego, wystawiona w 1844 roku w La Scali z nieco mniejszym niż poprzednie powodzeniem, oraz Nocleg w Apeninach wg komedii Aleksandra Fredry, wykonana z sukcesem w 1845 roku siłami uczniów Franciszka Mireckiego w Krakowie. W 1852 roku wysłał na konkurs w Londynie, który jednak odwołano, 2 msze i 4 offertoria, w 1855 na konkurs w Mannheimie Symfonię c-moll. W roku 1848 mianowano Mireckiego członkiem Towarzystwa Naukowego w Krakowie, w 1858 członkiem honorowym Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie. Mimo sukcesów kompozytorskich i przychylnej oceny działalności pedagogicznej Mirecki czuł się jednak niedowartościowany, zwłaszcza w środowisku warszawskich kompozytorów, jego ukształtowana na wzorach włoskiej opery estetyka straciła zaś aktualność, co znalazło wyraz m.in. w ostrych krytykach zamieszczanych w krakowskim „Czasie” przez L. Chrzanowskiego, a także w powszechnym potępieniu, z jakim spotkał się wydany anonimowo przez kompozytora w Pradze Pogląd na muzykę (1860), zawierający zjadliwy atak na polską muzykę ludową i jej artystyczne opracowania.