NIFC LOGO
NIFC LOGO
Henryk Wieniawski
1835–1880
BIOGRAM

Urodził się w Lublinie 10 lipca 1835 roku, rozpoczął karierę skrzypka jako cudowne dziecko. W 1843 roku został przyjęty w poczet uczniów Królewskiego Konserwatorium Muzycznego w Paryżu. Po dwóch latach studiów w klasie Josepha Lamberta Massarta uzyskał na dorocznym popisie konkursowym pierwszą nagrodę, stając się tym samym najmłodszym laureatem w historii uczelni. W latach 1846–1847 kontynuował naukę oraz występował w paryskich salach koncertowych wraz z bratem Józefem i wujem Edwardem Wolffem (pianistami). W roku 1848 udał się do Rosji. Koncertował w Petersburgu, miastach nadbałtyckich i Warszawie, a jesienią udał się do Drezna i Weimaru, nawiązał znajomość z Karolem Lipińskim, Franzem Lisztem i innymi niemieckimi muzykami. Lata 1849–1850 to okres studiów uzupełniających braci Wieniawskich w konserwatorium paryskim. W tym czasie zaczęli także występować razem – pierwsze wielkie tournée odbyli w Rosji i trwało ono aż dwa lata (do 1852). Bracia odwiedzili Moskwę, Odessę, Charków oraz szereg miast prowincjonalnych, w tym Warszawę i Wilno. W pierwszej połowie 1853 roku dali się słyszeć w Wiedniu, Krakowie i niemieckich miejscowościach uzdrowiskowych, a jesienią – w lipskim Gewandhausie. W tym czasie Henryk miał już w dorobku pierwsze kompozycje wirtuozowskie, które wykonywał w ramach swoich koncertów, obok klasyki muzyki skrzypcowej (Viotti, Bériot, Paganini, Ernst). Grywał wówczas także koncerty skrzypcowe Viottiego (nr XVII), Mendelssohna i Lipińskiego oraz własny Koncert fis-moll ukończony w 1853 roku.

Czas do 1855 roku to regularne występy braci Wieniawskich w Niemczech (m.in. Berlin, Wrocław, Frankfurt, Monachium, Karlsbad, Marienbad, Baden-Baden), przypieczętowane ogromnym sukcesem artystycznym i komercyjnym. Wiosną 1855 roku Wieniawscy zadebiutowali w Brukseli, gdzie nawiązali trwałe kontakty z tamtejszym środowiskiem muzycznym, co zaowocowało wytyczeniem dalszych tras koncertowych, które zawiodły ich do miast belgijskich, holenderskich, duńskich i skandynawskich. Koncertowali tam dla wielotysięcznej publiczności, odbierając hołdy od władców i krytyków. Poza tym regularnie koncertowali w Paryżu. Do ich stosunkowo skromnego ilościowo repertuaru doszła wówczas Sonata Kreutzerowska Beethovena.

W połowie 1855 roku Wieniawscy przestali występować w duecie. Henryk udał się do Monachium i niemieckich uzdrowisk, gdzie koncertował i bawił się, zyskując w oczach bywającej tam europejskiej elity opinię człowieka towarzyskiego i dowcipnego. Jesienią odwiedził Lipsk i inne niemieckie miasta, a z początkiem kolejnego roku odnowił kontakt z Brukselą i zrealizował wielki objazd holenderskich miast. Z tego okresu pochodzi jeden z jego najpopularniejszych utworów – I Polonez koncertowy D-dur.

Kolejny etap międzynarodowej kariery artysty wyznaczył przyjazd do Londynu. Koncertował tam, jak i w innych miastach brytyjskich z nie mniejszym powodzeniem niż w krajach kontynentu, zaangażował się również w nowy, ważny dział pracy artystycznej – wykonawstwo muzyki kameralnej.

Druga połowa lat pięćdziesiątych to nieustający ciąg koncertów w europejskich stolicach (Londyn, Paryż, Bruksela, Berlin) i mniejszych ośrodkach. Podczas pobytu w Londynie w roku 1859 Henryk Wieniawski poznał swą przyszłą żonę Izabelę Hampton. Dla niej napisał swój najsławniejszy utwór – Legendę. W sierpniu 1860 roku odbył się w Paryżu ślub Henryka i Izabeli. We wrześniu kolejnego roku małżonkowie udali się do Petersburga, gdzie Wieniawskiemu zaoferowano stanowisko muzyka dworu cesarskiego, zwolnione przez udającego się do Warszawy Apolinarego Kątskiego. W Petersburgu skrzypek przebywał do 1872 roku, działając jako muzyk dworski i pedagog założonego w 1862 roku przez Antona Rubinsteina cesarskiego konserwatorium (do 1867), a także jako wolny artysta – rokrocznie realizował kilkutygodniowe tournée zarobkowe w krajach środkowej i północnej Europy oraz na rosyjskiej prowincji. Kilkakrotnie odwiedzał też Paryż i Londyn – tam zaprezentował w 1866 roku swoje kolejne dzieła: II Koncert skrzypcowy d-moll i Fantaisie brillante na tematy z Fausta Charles’a Gounoda.

W roku 1872 Wieniawski został zaproszony przez swego przyjaciela Antona Rubinsteina do współudziału w ośmiomiesięcznym tournée po USA i Kanadzie. Po wygaśnięciu kontraktu i wyjeździe Rubinsteina do Europy samodzielnie kontynuował objazd miast amerykańskich, docierając także do Meksyku i na Kubę. Po powrocie (1874) nadarzyła się okazja pracy w Królewskim Konserwatorium w Brukseli – przez trzy lata Wieniawski zastępował chorego Henri Vieuxtemps’a jako pedagog klasy skrzypiec. Uczył tam do września 1877 roku, jednocześnie zintensyfikował działalność koncertową, miał bowiem na utrzymaniu pięcioosobową rodzinę, a sam popadł w uzależnienie od hazardu. Z końcem 1878 roku wyruszył na tournée po Rosji. W styczniu 1880 roku stan jego zdrowia gwałtownie się pogorszył. Został przywieziony do Moskwy, gdzie zakończył życie 31 marca. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

prof. Magdalena Dziadek (Instytut Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego)

 

 

Planowane wydawnictwa:
I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14,
Polonaise de concert op. 4,
Allegro de sonate op. 2,
Grand duo polonaise op. 8,
Wariacje na temat własny op. 15,
Grand Caprice Fantastique op. 1,
Adagio élégiaque op. 5,
Rêverie,
Gigue op. 23,
Fantaisie Orientale op. 24,
pieśń Rozumiem do słów Dionizego Minasowicza,
Romans Antona Rubinsteina,
Kujawiak.

 

NUTY
Henryk Wieniawski - Scherzo-Tarantelle op. 16 transkrypcja na skrzypce solo i zespół kameralny
Henryk Wieniawski - Souvenir de Moscou deux airs russes op. 6 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Etiudy-kaprysy op. 18 na 2 skrzypiec
Henryk Wieniawski - Fantaisie brillante sur des motifs de l'opéra op. 20 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Legenda op. 17 na skrzypce i fortepian (seria A, t. V)
Henryk Wieniawski - Wariacje na temat własny op. 15 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Obertas op. 19 nr 1 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Dudziarz op. 19 nr 2 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Gigue e-moll op. 23 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Reverie na altówkę i fortepian
Henryk Wieniawski - Fantaisie orientale op. 24 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - L'école moderne Etudes - Caprices op. 10
Henryk Wieniawski - Polonez koncertowy D-dur op.4 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14 (wyc. fort.)
Henryk Wieniawski - Adagio élégiaque op. 5 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Etiudy-kaprysy op. 18 z towarzyszeniem drugich skrzypiec (MV)
Henryk Wieniawski - Romance sans paroles et Rondo élégant op. 9 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Scherzo-Tarantelle op. 16 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Le Carnaval Russe op. 11 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Cappriccio-Valse op. 7 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - II Koncert skrzypcowy d-moll op. 22 (wyc. fort.)
Henryk Wieniawski - II Koncert skrzypcowy op. 22 na skrzypce i fortepian, wyc. fort.
Henryk Wieniawski - Trzy kaprysy na skrzypce i fortepian [z opp. 10 i 18]
Henryk Wieniawski - Polonaise brillante A-dur op. 21 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14
Henryk Wieniawski - „Grand Caprice Fantastique sur un theme original” op. 1 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - „Le Carnaval russe” op.11 na skrzypce i fortepian (seria A tom 9)
Henryk Wieniawski - Legenda op. 17 na skrzypce i orkiestrę
Henryk Wieniawski - Études-Caprices op. 18, na skrzypce z akompaniamentem drugich skrzypiec (seria A, t. VII)
Henryk Wieniawski - „Romance sans paroles et Rondo élégant” op. 9 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - „Fantaisie brillante” pour violon avec acompagnement d'orchestre op. 20
Henryk Wieniawski - „Souvenir de Moscou” op. 6 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Z tańców polskich na skrzypce i fortepian [z opp. 3, 12, 19]
Henryk Wieniawski - Dwa mazurki charakterystyczne op. 19 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Dwa mazurki salonowe op. 12 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - 2me Polonaise Brillante op. 21 na skrzypce i orkiestrę (seria A tom 4a)
Henryk Wieniawski - Scherzo-Tarantelle op. 16 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - „L'École moderne Études-Caprices” op. 10 na skrzypce solo (seria A, t. VI)
Henryk Wieniawski - „Souvenir de Posen” pour violon avec accompagnement de piano op. 3 (seria A tom 12)
Henryk Wieniawski - „Fantaisie brillante” op. 20
Henryk Wieniawski - Capriccio - Valse op. 7 na skrzypce i fortepian
Henryk Wieniawski - Souvenir de Posen [Mazurek d-moll] op. 3 na skrzypce i fortepian